Marie Antoinette'in Sonunu Hazırlayan Elmas Gerdanlık Olayı

Muhtemelen Fransız Devrimi'ni anlamak isteyenlerin bilmesi gereken olaylardan birisi de Elmas Gerdanlık Olayı'dır. Bu olay sonucunda, aslında olup bitenle hiçbir alakası olmayan, ekmek bulamazlarsa pasta yesinler dediği iddia edilmesine rağmen hiçbir zaman bunu söylediğine dair herhangi bir kanıt bulunamamış, dönemin kraliçesi, Marie Antoinette'in itibarı yerle bir olmuştur. Öte yandan, olayda rol almadığı iddia edilen, hala şarlatan mı yoksa mistik bir karakter mi olduğu tartışılan, Alexandre Dumas'ın Joseph Balsamo, Tolstoy'un ise Kont Cagliostro adlı eserinde hayat hikayesinden esinlendiği, aynı zamanda Goethe'nin ve Casanova'nın anılarında bahsettiği Alessandro Cagliostro da tutuklanmış, sonrasında Fransa'dan sınır dışı edilmiştir.

Olayın ilk halkasını, dönemin kralı XV. Louis'nin, 1772 yılında, Marie Antoinette'in ezeli düşmanı Madam du Barry için bir gerdanlık yaptırmaya karar vermesi oluşturur. XV. Louis'nin diğer tüm mücevheratlardan daha ihtişamlı olmasını istediği, günümüz parası ile 14 milyon dolarlık değeri olduğu düşünülen bu gerdanlık henüz tamamlanamamışken, XV. Louis ölür, devamında Madam du Barry saraydan kovulur, gerdanlık ise sahipsiz kalır. Her ne kadar gerdanlığı yapan kuyumcular, yapmış oldukları gerdanlığı XVI. Louis'ye Marie Antoinette'e hediye etmesi için sunsalar da, Marie Antoinette bu teklifi reddeder. Marie Antoinette'in nedimesi olan Henriette Campan, Marie Antoinette'in, gerdanlık için harcanacak paranın donanma için harcanması gerektiğini belirterek gerdanlığı reddettiğini iddia etse de, kimileri Marie Antoinette'in nefret ettiği rakibi Madam du Barry için yapılan bir şeyi istemediği için reddettiğini iddia etmektedir. Her ne kadar Louis Joseph'in doğumundan sonra kuyumcular aynı gerdanlığı Marie Antoinette'e sunsalar da, Marie Antoinette bu teklifi tekrar reddeder.

Kraliçe'nin Gerdanlığı - Marie Antoinette
Diğer tarafta, II. Henry'nin gayri meşru çocuklarından birisinin soyundan olan, Motte kontesi Jeanne Saint-Rémy de Valois, Rohan kardinali Louis ile tanışır ve onun metresi olur. Rohan ailesi, dönemin Fransa'sının en etkili ailelerinden birisidir ve Louis de politikada yükselme hevesine sahiptir. Ancak, kralın kabinesine girmek isteyen Louis'nin, Avusturya elçisi olduğu dönemlerde yazmış olduğu mektuplardan birisinde Marie Antoinette'in annesi Maria Theresa'nın kendisi ile yatmak istediğini yazdığı için, Marie Antoinette ile arası limonidir. Dolayısıyla, dönemin şartlarında, Louis, politikada daha iyi bir noktaya gelebilmek için Marie Antoinette ile arasını düzeltmek zorundadır. Jeanne de la Motte, Rohan kardinalinin yükselme arzusunu gözlemlediği gibi, Louis'nin kraliçe ile arasını nasıl düzelteceği hususunda hiçbir fikri olmadığını fark eder ve bu zaafından faydalanabileceğini düşünür. Jeanne de la Motte, Louis'yi, kendisinin kraliçenin yakın bir arkadaşı olduğuna inandırdığı gibi, Louis'ye kraliçe ile aralarını düzelteceğine dair söz verir. Durumun farkında olmayan kardinal, Marie Antoinette'e birçok mektup yazar, kurye ise Jeanne de la Motte'dir. Oysa kardinalin yazdığı tüm mektuplar, aslında Jeanne de la Motte'e ulaşmaktadır ve kendisine gelen tüm cevaplar da Jeanne de la Motte tarafından Rétaux de Villette'e yazdırılmaktadır.

Mektup sayısı arttıkça, mektubun üslubu ve içeriği daha samimi hale gelir, Rohan kardinali, Marie Antoinette'in kendisine aşık olduğunu düşünür. Rohan kardinali, Jeanne de la Motte'den Marie Antoinette ile bir buluşma ayarlamasını ister. Jeanne de la Motte Versay Sarayı'nın bahçesinde gerçekten bir buluşma ayarlar, ancak Marie Antoinette yerine buluşmaya gelen kişi Marie Antoinette'e benzeyen bir hayat kadını olan Nicole Leguay'dır. Bu durumun farkına varmayan Rohan kardinali Louis, Nicole Leguay'dan, geçmişteki tüm anlaşmazlıklarının bir problem teşkil etmediğini duyar ve mutlu olur. Artık kardinal, tamamen Jeanne de la Motte'in elindedir ve Jeanne dilediği zamanda kardinalden, kraliçenin hayır işleri bahanesiyle, para alabilmektedir. Ancak Jeanne'ın daha büyük planları vardır.

Jeanne, Marie Antoinette adına yazdırdığı bir mektupta, kardinalden kendisine elmas gerdanlığı satın almasını ister. Kardinalden almasını istemesinin sebebi, kraliçenin bunu halktan gelebilecek tepkilerden dolayı, gizli biçimde yapılmasını istemesidir. Hiçbir şeyin farkında olmayan Rohan kardinali Louis, iki milyon livrelik gerdanlık için, kraliçenin adına kuyumcular ile pazarlık yapar ve taksit ile ödemek koşuluyla, kraliçenin el yazısını göstererek gerdanlığı satın alır ve gerdanlığı Jeanne'ın evine bırakır. Jeanne'ın kocası olan Nicholas de la Motte, gerdanlığı gizlice Londra'ya kaçırır ve olay ancak ödeme zamanı geldiğinde anlaşılır. Ödeme alamayan kuyumcular, durumu Marie Antoinette'e bildirir. Ancak Marie Antoinette böyle bir durumdan haberdar olmadığını belirtir ve olay hakkında soruşturma başlatır ve Rohan kardinaline ulaşılır. Rohan kardinali, durumdan habersiz, kraliçeden geldiğini zannettiği mektuplardan bahseder. Rohan kardinaline gelen tüm mektuplar Marie Antoinette de France olarak imzalanmıştır ancak Rohan kardinali Louis'nin bilmediği husus, Fransız kraliçelerinin mektupları herhangi bir ünvan olmadan sadece isimleri ile imzaladığıdır.

Kısa sürede olayın Jeanne de la Motte tarafından tezgahlandığı fark edilir. Rétaux de Villette mektupları kendisinin yazdığını ve kraliçenin imzasını taklit ettiğini itiraf eder, Nicole Leguay, kendisini Marie Antoinette olarak tanıttığı buluşmayı anlatır. Yargılanma sonucunda Rohan kardinali Louis, hayat kadını Nicole Leguay ve olayla alakasının ne olduğu hala tam olarak bilinemeyen Kont Cagliostro aklanır. Suçlu olduğu kanıtlanan Jeanne de la Motte'in her iki omzuna hırsız damgası olan, Fransızca hırsız anlamına gelen voleuse kelimesinin ilk harfi, V, işaretlenir. Jeanne, hayat kadınlarının yer aldığı hapishanede çekmek üzere ömür boyu hapis cezası alır, kocasına kürek cezası verilir, mektupları yazan Villette ise sürgüne gönderilir.

Halk, tüm bu olaylardan sonra, Marie Antoinette'in, Jeanne de la Motte'yi kullanarak Rohan kardinaline işkence ettiğini düşünmüştür. Ayrıca, birçok kişinin gözünde monarşi aksayan bir kurum olarak belirdiği gibi, Marie Antoinette'in halk nezdindeki imajı sarsılmıştır. Jeanne de la Motte ise 1789 yılında yayınladığı anılarında, her şeyden ötürü Marie Antoinette'i suçlamıştır.

Günümüzde, birçok tarihçi, elmas gerdanlık olayında Marie Antoinette'in herhangi bir suçu olduğuna inanmamaktadır.